Kopsht i gjelbër me pak ujë: planifikimi për verat e thata

Toka e mirë mban ujin si sfungjer. Toka argjilore në shumë fusha mban lagështi, por çahet në verë; toka ranore pranë detit e lëshon ujin shpejt. Në të dyja rastet ndihmon lënda organike: kompost ose pleh i dekompozuar, i përzier në shtresën e sipërme. Ajo e përmirëson strukturën dhe e mban ujin afër rrënjëve.

Para mbjelljes, hiqni barërat e këqija me rrënjë dhe gërmoni ose shkrifëroni tokën në thellësi. Një analizë e thjeshtë e tokës tregon nëse është shumë gëlqerore ose e varfër, gjë që ndikon në zgjedhjen e bimëve.

• Bimë aromatike mesdhetare: livando, rozmarinë, trumzë, sherebelë.
• Shkurre vendase dhe mesdhetare që mbeten të gjelbra me pak ujë.
• Ullinj dhe pemë frutore të përshtatura, me ujitje në vitet e para.
• Bimë mbuluese të tokës në vend të lëndinës në zonat anësore.
• Barëra zbukuruese që nuk kanë nevojë për kositje të shpeshtë.

Një lëndinë nuk është e ndaluar, por madhësia ka rëndësi. Mbajeni aty ku luhet dhe ulet, jo në çdo cep të oborrit. Zgjidhni përzierje farash që durojnë nxehtësinë. Mos e kosisni shumë shkurt në verë: bari më i gjatë e mbron tokën nga dielli dhe humb më pak ujë.

Në vend të lëndinës në zonat anësore, një shtresë zhavorri, lëvore ose bimë mbuluese ul nevojën për ujë dhe për punë.

Një shtresë mulçi rreth bimëve, nga lëvore, kashtë ose gjethe të copëtuara, e ul avullimin dhe i mban barërat e këqija larg. Ajo e mban tokën më të freskët në verë dhe më të ngrohtë në dimër. Rinovojeni shtresën çdo vit, kur dekompozohet.

Sistemi pika-pika e çon ujin drejt te rrënjët, pa lagur gjethet dhe shtigjet. Me një kohëmatës, ai ujit herët në mëngjes, kur avullimi është i ulët. Kjo kursen shumë ujë krahasuar me ujitjen me zorrë në mesditë, kur pjesa më e madhe avullon para se të arrijë te rrënjët.

Nëse uji i rrjetit vjen me orar, një depozitë me pompë e mban sistemin në punë. Uji i shiut nga çatia, i mbledhur në një rezervuar, mund të ujitë bimët në fillim të verës.

Burimi: mjedisi.gov.al

Shumë shtëpi në fushë kanë pus. Uji nëntokësor nuk është i pafund, dhe në zonat bregdetare pompimi i tepërt mund ta bëjë ujin të kripur. Për puse të reja pyesni bashkinë dhe institucionet për ujërat për lejet dhe rregullat. Mos e përdorni ujin e pusit për pije pa analizë.

Burimi: planifikimi.gov.al · mjedisi.gov.al

Pemët, pergolat dhe gardhet e gjelbra krijojnë hije dhe ulin temperaturën në oborr. Në zonat me erë të fortë, një gardh i gjelbër e mbron kopshtin dhe ul tharjen e tokës. Mbillni pemët e mëdha larg themeleve, tubave dhe kufirit me fqinjin.

• Sipërfaqja e kopshtit dhe fotografi.
• Burimi i ujit: rrjet me orar, pus ose depozitë.
• Si doni ta përdorni kopshtin: lojë, ulje, perime, pishinë.
• Sa kohë doni t'i kushtoni mirëmbajtjes.
• Buxheti për ndërtimin dhe për mirëmbajtjen e mëvonshme.

Shumë familje mbajnë një kopsht të vogël perimesh. Edhe këtu, mulçi dhe ujitja pika-pika kursejnë shumë ujë. Mbillni perimet që duan shumë ujë, si domatet dhe kastravecat, në vende me pak hije pasdite, dhe ujitini herët në mëngjes. Bimët e gjata dhe fasulet mund të krijojnë hije për sallatat, që digjen shpejt në diellin e korrikut.

Mblidhni ujin e shiut të pranverës në një rezervuar të mbuluar, që të mos bëhet vend për mushkonja. Ai mjafton shpesh për fillimin e sezonit.

• Pranverë: kontroll i sistemit të ujitjes, mulçi i ri, krasitje e lehtë.
• Verë: ujitje herët në mëngjes, kontroll i pikave të bllokuara.
• Vjeshtë: mbjellje e bimëve të reja, pleh organik, mbledhje gjethesh.
• Dimër: zbrazje e tubave në zonat me ngricë, krasitje e pemëve frutore.