Речник на поими
Поими накратко објаснети, од А до Ш.
А
- АвансАвансот е дел од цената што нарачателот го плаќа однапред, пред почетокот или во текот на првата фаза на работите, најчесто за набавка на материјал.
- АзбестАзбестот е влакнест минерал што порано се користел во салонитни плочи, цевки и облоги. Неговите влакна при вдишување можат да предизвикаат тешки болести.
Б
В
Г
- Гарантен рокГарантниот рок е период во кој изведувачот или производителот одговара за недостатоците на изведените работи или вградените производи и должен е да ги отстрани.
- Градежен дневникГрадежниот дневник е документ во кој на градилиштето секојдневно се запишуваат изведените работи, временските услови, налозите на надзорот и важните настани.
- Градежен отпадГрадежниот отпад настанува при градење, рушење и реновирање: шут, бетон, тула, плочки, дрво, метал и амбалажа.
Д
- Двонасочно броилоДвонасочното броило посебно ја мери струјата што домаќинството ја зема од мрежата и струјата што ја предава во мрежата, на пример од фотоволтаична централа.
- ДДДДДД е кратенка за дезинсекција, дезинфекција и дератизација, односно сузбивање на инсекти, микроорганизми и глодари во објектите и околината.
- Демит фасадаДемит фасадата е систем на надворешна топлинска изолација во кој плочите изолација се лепат и се прицврстуваат со типли на ѕидот, а потоа се покриваат со мрежа, лепак и завршен малтер.
Е
- Единствен даночен бројЕдинствениот даночен број е број што Управата за јавни приходи им го доделува на правните лица и на трговците поединци. Се наоѓа на фактурите, понудите и договорите.
- Електронски отпадЕлектронскиот отпад се отфрлени електрични и електронски уреди, од фрижидери и машини за перење до телефони, кабли, светилки и алати.
- Енергетска контролаЕнергетската контрола е стручна анализа на потрошувачката на енергија на зграда или фирма, со предлог мерки за заштеда и процена на нивниот ефект.
- Енергетски сертификатЕнергетскиот сертификат е документ што ги прикажува енергетските карактеристики на зградата и ја сместува во енергетска класа, со препораки за подобрување.
З
- Заедница на сопственициЗаедницата на сопственици ја сочинуваат сопствениците на посебните делови во станбената зграда и одлучува за заедничките делови, како покривот, фасадата, скалите и лифтот.
- Записник за приемЗаписникот за прием е документ од заедничкиот преглед на изведените работи на нарачателот и изведувачот, со забележаните недостатоци и роковите за нивно отстранување.
И
- Извод од урбанистички планИзводот од урбанистичкиот план е документ од општината што покажува намена, висина, процент на изграденост и растојанија за конкретна парцела.
- Имотен листИмотниот лист е извод од катастарот на недвижности што ги покажува парцелата, објектите, сопствениците и товарите, на пример хипотека или забелешка за спор.
- Инвертер климаИнвертер климата е клима уред чиј компресор ја менува брзината на работа според потребата, наместо постојано да се пали и гаси. Може да лади и да загрева.
Ј
К
Л
Н
О
- Обврзник за ДДВОбврзник за ДДВ е фирма или трговец поединец регистриран за данок на додадена вредност, кој го пресметува на своите услуги и има право на одбиток на влезниот ДДВ.
- Обработувач на лични податоциОбработувач е физичко или правно лице што обработува лични податоци во име на фирмата што одлучува за целта на обработката, на пример сметководител или ИТ сервис.
- Одобрение за градењеОдобрението за градење е управен акт со кој надлежниот орган дозволува изградба, доградба или надградба на објект според проектот.
- Одобрение за употребаОдобрението за употреба е акт со кој надлежниот орган, по технички преглед, дозволува користење на изградениот објект.
- Опасен отпадОпасниот отпад е отпад што поради своите својства може да им наштети на здравјето или на животната средина, на пример бои, лакови, растворувачи, масла, батерии и азбест.
П
- Парна бранаПарната брана е фолија или слој од внатрешната страна на изолацијата што спречува водената пареа од просторијата да влезе во изолацијата и таму да се кондензира.
- Покуќнина при преселувањеПокуќнина при преселување се личните предмети и мебелот на лице што своето живеалиште го преселува од странство, за кои под услови од закон може да се бара ослободување од увозни давачки.
- Потрошувач-производителПотрошувач-производител е корисник на мрежата што на својот објект има мала централа, најчесто фотоволтаична, и произведената струја ја троши пред сѐ за сопствени потреби.
- Предмер и пресметкаПредмерот е список на сите позиции на работите со количини, а пресметката е истиот список со единечни цени и вкупен износ. Заедно се основа на понудата и договорот.
- Пријава на живеалиштеПријавата на живеалиште е обврска на граѓанинот до Министерството за внатрешни работи да ја пријави адресата каде што постојано живее и секоја нејзина промена.
Р
С
- Сезонски коефициент на ефикасностСезонскиот коефициент на ефикасност покажува колку топлина дава топлинската пумпа или клима уредот во однос на потрошената струја во текот на целата грејна сезона.
- Соларен инверторСоларниот инвертор ја претвора еднонасочната струја од фотоволтаичните панели во наизменична струја, каква што користат уредите во куќата и мрежата.
Т
- Температура на доводната водаТемпературата на доводната вода е температурата на водата што од котелот или топлинската пумпа оди кон радијаторите или подното греење.
- Топлинска пумпаТоплинската пумпа е уред што зема топлина од околината, најчесто од надворешниот воздух, и со помош на струја ја пренесува во куќата за греење и топла вода.
- Топлински загубиТоплинските загуби се количината топлина што зградата ја губи низ ѕидовите, покривот, подот, прозорците и проветрувањето. Од нив се пресметува потребната моќност на греењето.
- Топлински мостТоплинскиот мост е дел од обвивката на зградата низ кој топлината минува побрзо отколку низ околните делови, на пример бетонска греда, плоча на балкон или лошо вграден прозорец.
У
Ф
Х
- Хидраулично балансирањеХидрауличното балансирање е подесување на системот за греење така што секој радијатор или круг на подно греење добива онолку топла вода колку што му треба.
- ХидроизолацијаХидроизолацијата е слој што спречува продор на вода во конструкцијата, на рамен покрив, тераса, во бања или на ѕидовите на подрумот.